Հողմաշարժիչներ, հողմատուրբիններ, հողմաղացներ, քամու ուժով աշխատող շարժիչներ, որի շնորհիվ քամուց ստացված կինետիկ էներգիան վերածվում է էլեկտրաէներգիայի։ Մեծ նշանակություն ունեն մթնոլորտում ջերմոցային գազերի արտանետումների կրճատման հարցում։\

Հողմաշարժիչները տալիս են թանկ բայց էկոլոգիապես մաքուր էներգիա, հողմաշարժիչները չեն արտանետում գազեր զերծ են ռադիացիա արտանետելու վտանգից և պայթյունից, որը շատ կարեվոր է երկրի էկոլոգիական վիճակի որոշ չափով բարելավման համար։

Հողմաղաց

Հողմաղաց, աերոդինամիկականմեխանիզմ, որը մեխանիկական աշխատանք է կատարում քամու էներգիայի միջոցով։ Առաջին հողմաղացները ի հայտ են եկել ավելի քան 2000 տարի առաջ Չինաստանում և եղել են մարդու ստեղծած առաջին մեխանիկական շարժիչները։

Երկար ժամանակ հողմաղացները ջրաղացների հետ մեկտեղ միակ մեքենաներն էին, որոնք մարդկությունն օգտագործում էր։ Հետևաբար, այդ մեխանիզմներն օգտագործվում էին տարբեր նպատակներով։

• 

Լոռի կամ Լոռե բերդը գտնվում է Ստեփանավանից մոտ 5 կմ հյուսիս-արևելք՝ Ձորագետի ձախ ափին։ Հիմնադրվել է Դավիթ Անհողինի կողմից, թվագրվում է մոտավորապես՝ 1005 — 1020 թվականներին։Լոռի բերդը ընդգրկում է 35 հա տարածություն, փռված է ընդարձակ, հրվանդանանման, ծովի մակարդակից 1490 մ բարձրություն ունեցող սարահարթի վրա: Հիմնադրվել է Դավիթ Անհողինի կողմից, թվագրվում է մոտավորապես՝ 1005 — 1020 թվականներին։ 1065 թվականին, Շամշուլդե քաղաքը վրաց Բագրատ Դ թագավորին զիջելուց հետո, Կյուրիկե Ա-ն (1049—1089 թթ.) Լոռին դարձրեց Կյուրիկյան թագավորության մայրաքաղաք: 

Լոռիում 1966 թվականից հնագիտական ուսումնասիրություններ է կատարում Երևանի պետական համալսարանի արշավախումբը: Պեղվել են XI—XIII դդ. 2 բաղնիք` մեկը բաղկացած է հանդերձարանից, 3 լողասրահներից, հնոցից և սառը ջրի ամբարից, մյուսը՝ հանդերձարանից, լողասրահից և ջեռուցարանից: Բաղնիքների լողասրահները և հանդերձարաններն ունեն կրկնակի հատակ, որոնց միջից անցնող հնոցի ծուխն ու գոլորշին տաքացրել են վերին հատակը, պատերը ներսից պատված են ջնարակած աղյուսի բազմագույն սալիկներով: Բացվել են նաև երկհարկանի պալատական կառույց (պահպանված է միայն աոաջին հարկը), 2 ջրավազան  (շատրվաններով), որոնք ներսից պատվել են բազմագույն ջնարակապատ սալիկներով: Ավազաններում ջրի մակարդակը կարգավորվել է համապատասխան խողովակով, որով ավելացած ջուրը հասել է Ձորագետի կիրճը: Պեղված է Դավիթ Անհողինի կնոջը վերագրվող մատուռ-դամբարանը, որը ներսում ունեցել է 4 զույգ որմնասյուների վրա հենվող 4 խաչաձևվող կամարներ, որոնց հատման տեղից սկսվել է գմբեթը: Գմբեթի շաղախի մեջ, ծածկի լիցքը թեթևացնելու նպատակով, դրվել են կավանոթներ:

Լոռվա բերդը աշխարհում միակ բերդն է որի լայնությոնը հասնում է 20 մետրի որոշ վարկածներով  պարիսպը սկզբում ունեցել է մի քանի մետր երկարություն և ամեն նոր արքա ավելացրել է ևս մի քանի մետր այդպես ել առաջացել է 20 մետր լայնությամբ պարիսպը,նրա յուրահատկություներից է նաև 200 մ երկարությամբ գաղթուղին վորի օգնւտյամբ հնարավոր է եղել բերդը պահել անառիկ որի տեղը մինջ այսոր անհայտ է։Լոռվա բերդի տարացքում է հայտնաբերբել աշխարհի ամենահնագույն մարդու գանգը։Բերդից ոչ հեռու Մերձավան գյուղի տարածքում հայտնաբերվել է 1․900․000 տարի առաջվա քարե գործիքներ դա ապացուցում է, որ այս տարացքը կարող է լինել նախնամարդու բնօրրանը։Բերդի տարածքում գտնվել է նաև խմորից պատրաստված կնիք վորով ել հաստատվել է վոր տարածքը ապրելավայր է եղել արդեն 5000 տարի առաջ։Լոռվա բերդի պարիսպներից առաջ եղել են խանդակներ որոնք խոչնդոտել են թշնամու պարիսպներին մոտենալու փորձերը։Լոռվա բերդի տարացքւմ հայտնաբերվել է 11-րդ դարի բաղնիք որը ունեցել է այդ ժամանակհատվացի համար ունիկալ կառուցվացք, կաղնե փողրակներով  ջուրը լցվել է գրանիտե տարաների մեջ որը տաքացվել է գետնի տակ անցնող բոցով ու ծխով որոշ տեղեկությունների համաձայն բաղնիքը 6 օր աշխատել է տղամարդկանց  և 1 օր կանանց համար, ավելին փողրակները տարվել են ամբողջ քաղաքով դա նշանակում է որ, 11-րդ դարում քաղաքը ունեցել է ջրամատակարարում։Լոռվա բերդը շրջապատվաց է եղել կիրճերով  որը մեկ ծայրից մյուսը ունեցել է 215մ երկարուտյուն որը, անհախթահարելի է եղել թշնամիների համար հարձակումը հնարավոր է եղել միայն ճակատից հենց այդտեղ է եղել աշխարհում նմանը չունեցող պարիսպը իսկ գաղտնուղու օգնությամբ հնարավոր է եղել դւրս հարձակվել թիկունքից հենց այդ է եղել բերդի անառիկության պատճառը։